Cartref yn y Cymoedd

Gwybodaeth bellach

Er bod y wefan hon yn sôn am dai teras yn y Cymoedd, mae nifer o dai eraill yng Nghymoedd De Cymru yn bwysig yn eu ffordd eu hun, ac mae'r egwyddorion a nodir yma yn aml yn berthnasol iddyn nhw hefyd. Yr egwyddor bwysicaf oll yw bod yn driw i gyfnod eich tŷ, boed o'r 18fed, 19eg, 20fed, neu'r 21ain ganrif.

Cysylltiadau Defnyddiol

Cronfa Dreftadaeth y Loteri

Mae'r sefydliadau isod yn cynnig gwybodaeth a chyngor ar y gwaith o warchod ac adfer adeiladau hanesyddol

Y Gymdeithas Gwarchod Adeiladau Hynafol (SPAB)

Carfan bwyso genedlaethol, sy'n rhoi cyngor ac yn brwydro o blaid achub hen adeiladau rhag ddirywio, cael eu chwalu a'u difrodi.

Cadw

Amgylchedd Hanesyddol Cynulliad Cymru. Yn cynnig amrywiaeth eang o gyhoeddiadau (rhai ar ffurf PDF) a chyngor technegol ar gadwraeth.

English Heritage

Comisiwn Henebion ac Adeiladau Hanesyddol Lloegr. Yn darparu cyngor technegol a chyhoeddiadau sy'n gysylltiedig â chadwraeth adeiladau. Yn benodol, gweler 'Gofalu am eich eiddo' ac 'Effeithiolrwydd Ynni'.

Historic Scotland

Gwasanaeth amgylchedd hanesyddol Llywodraeth yr Alban. Mae'r wefan yn cynnwys amrywiaeth o gyhoeddiadau a chanllawiau ar-lein am ddim yn cynnwys 'Cynnal a Chadw eich Cartref: Canllaw cryno i Berchnogion Tai'.

Ymddiriedolaeth Ddinesig Cymru

Yn hyrwyddo amgylchedd cynaliadwy, wedi'i gynllunio'n dda, sy'n parchu hanes, ac sy'n cefnogi rhwydwaith o gymdeithasau dinesig rhanbarthol.

Cysylltiadau'r awdurdod lleol

Mae'n bosibl y gall eich swyddog cadwraeth neu'r adran gynllunio yn y cyngor rhoi cyngor technegol a defnyddiol i chi am gontractwyr a chyflenwyr profiadol yn eich ardal. Mae'r manylion cyswllt ar gyfer Cymoedd De Cymru fel a ganlyn:

Tor-faen

Y Tîm Cadwraeth: 01633 648288.

Blaenau Gwent

Yr Adran Gynllunio: 01495 355 555.

Caerffili

Y Tîm Cynllunio Strategol: 01495 235235.

Merthyr Tudful

Y Swyddog Cadwraeth: 01685 726268.

Rhondda Cynon Taf

Gwaith Cynllunio a Chadwraeth: 01443 494700.

Castell-nedd Port Talbot

Yr Adran Gynllunio: 01639 764281.

Pen-y-bont ar Ogwr

Adran Polisi a Chadwraeth Amgylcheddol: 01656 643643.

Abertawe

Y Tîm Cadwraeth Adeiladau: 01792 635743.

Dod o hyd i adeiladwr ac ymgymryd â gwaith cadwraeth

Ffederasiwn y Meistr Adeiladwyr

Yn cynnig cyngor ar ddod o hyd i adeiladwr sydd ag enw da.

Cyfeiriadur Cadwraeth Adeiladau

Rhestr o dros 1,000 o enwau cyswllt ar gyfer gofynion cadwraeth adeiladu.

Cymdeithas Adeiladu Cynaliadwy (AECB)

Rhwydwaith sy'n hyrwyddo arfer gorau mewn adeiladu cynaliadwy.

Y Gymdeithas Fictoraidd

Yn cyhoeddi cyfres o ganllawiau sy'n ymwneud â'r gwaith ofalu a chadw tai Fictoraidd ac Edwardaidd.

Cwestiynau ac Atebion Technegol

Cyngor ar agweddau amrywiol ar gadwraeth adeiladau gan Y Gymdeithas Gwarchod Adeiladau Hynafol.

Ffenestri Codi

Erthygl sy'n rhoi cyngor ar baentio ac atal drafftiau ffenestri.

Darllen pellach

Mae'n bosibl y bydd rhai o'r cyhoeddiadau hyn allan o brint, ond byddant ar gael mewn llyfrgelloedd lleol.

John B. Hilling, Historic Architecture in Wales (University of Wales Press).

John B. Hilling, Cardiff and the Valleys: Architecture and Townscape (Lund Humphries).

Industrial Workers Housing in Wales (PDF)

Llyfryn a gyhoeddwyd gan Cadw, sy'n rhoi cyngor ar y gwaith cadwraethol tai teras a gofalu amdanynt.

Enghreifftiau diweddar o arfer da yn y Cymoedd

Mae nifer o gynlluniau Menter Treftadaeth Treflun llwyddiannus yn Ne Cymru sydd wedi cael effaith trawsffurfiol. Er nad yw grantiau atgyweirio ar gael i berchnogion eiddo preifat y tu allan i'r cynlluniau hyn fel rheol, mae prosiectau Menter Treftadaeth Treflun yn dangos beth y gellir ei gyflawni drwy ofalu am eiddo traddodiadol. Ymhlith y trefi hyn mae:

Aberteifi

Casnewydd (chwiliwch am Fenter Treftadaeth Treflun Lower Dock Street)

Llanymddyfri a Llangadog (chwiliwch am Llanymddyfri a Llangadog)

Doc Penfro (chwiliwch am Fenter Treftadaeth Treflun Doc Penfro)

Pen-y-bont ar Ogwr a Maesteg (Cysylltwch ag Adran Polisi a Chadwraeth Amgylcheddol Pen-y-bont ar Ogwr ar 01656 643643 i gael gwybodaeth am y ddwy Fenter Treftadaeth Treflun).

Adroddiad a gomisiynwyd gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri

Lluniwyd adroddiad o'r enw 'The Economic Benefits of a Conservation Based Approach to Traditional Buildings and Streetscapes in the South Wales Valleys' gan Arad Consulting yn 2005 (PDF).